احمد على خان وزيرى

29

جغرافياى بلوچستان ( فارسى )

پشته « 1 » و فنّوج « 2 » پشته و فنّوج سمت غربى شمالى بمپور است . يك سمت آنجا متّصل بشاگرد كه خاك فارس مىباشد [ 102 ] در جزو فارس معامله مىشد . در سنهء هزار و دويست و هفتاد و چهار كه امور كرمان محوّل به مرحوم محمّد اسماعيل خان [ بود ] حسب الامر اولياى دولت ، بشاگرد از جزو عمل فارس مجزّى و جزو كرمان شد و يك سمت او متّصل به بمپور [ است ] . پشته و فنّوج ناحيهء وسيع و مزارع و قلاع بسيار دارد . هوايش گرم ، ولى از بمپور گرمىاش كمتر ، آبش خوشگوار . بعضى از قراى آنجا در دامنهء كوه است كه متّصل به كوه اهوران است . [ 103 ] اساس قلاع و قراى معروف آنجا از اين قرار است : اوّل كتيج به ضم كاف عربى و كسر تاء و سكون ياء تحتانى و جيم ، 2 . مهترآباد ، 3 . قلعهء اشك بر وزن كشك ، 4 . قلعهء فنّوج ، 5 . قلعهء اسفند ، بر وزن اسپند ، 6 . قلعهء اسپهگه « 3 » ، اسپه به معنى سپاه ، گه به معنى جاى ، 7 . قلعهء مسكوتان بر وزن مخموران . زراعت آنجا گندم و جو و ذرّت و برنج و پنبه و ماش و كنجد و تنباكو است . آب بعضى مزارع آنها رود و چشمه است و بعضى مزارع قنات است . سالى چهار كرور از اين اجناس عمل مىآيد . سيصد هزار من خرما دارد . سالى سيصد من ابريشم عمل مىآيد . اگر اهتمام نمايند ، [ 104 ] قابل ده هزار من ابريشم بيشتر است و در ساير مزروعات و نخيلات و مركّبات چندين مقابل اينكه حال عمل مىآيد استعداد دارد . عدد نفوسش هفت هزار نفر . ششصد نفر مرد جنگى دارد . مردمش بعضى شيعه و برخى سنّى . شغل آنها جولاهى و فلّاحى . پارچه‌هاى ابريشمين و پنبهء خوب مىبافند . پياز و چغندر و سير در آنجا عمل مىآيد . خربزه و هندوانه زياد عمل مىآيد ، ولى خوب نمىشود . جزئى و كلى هم [ 105 ] در آنجا زراعت مىشود . درخت صحراى آنجا بيشتر گز و كنار و كهور است . درخت كوه آنجا كور است . آهو و گرگ و كفتار در صحراى آنجا بسيار است . دراج و كبوتر و زاغ و كلاغ در مزارع و حوالى آنجا مىباشد . در كتيج

--> ( 1 ) . پشته : بر وزن . كشته . ( 2 ) . فنّوج : به فتح فاء و تشديد نون و سكون واو و جيم . ( 3 ) . اسپهگه - نصرت‌آباد : نصرت‌آباد در شرق نرماشير واقع است . ميرزا شفيع تويسركانى يك رشته قنات در آنجا احداث كرد و موسوم ساخت به نصرت‌آباد . ( جغرافياى كرمان ، ص 200 ) .